Reakcje krzyżowe u chorych z uczuleniem na alergeny pyłku roślin

dr n. med. Piotr Rapiejko
Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych
Reakcje krzyżowe u chorych z uczuleniem na alergeny pyłku roślin
Fot. Stock.XCHNG

O reaktywności krzyżowej mówimy, gdy jedno przeciwciało reaguje z dwoma alergenami. Krzyżowa reaktywność dotyczy najczęściej jednej grupy alergenów (np. pyłku traw), ale może również występować pomiędzy różnymi grupami, np. pyłkiem drzew (leszczyna, brzoza), warzywami (seler) i owocami (jabłko, orzechy).

Zagadnienie reaktywności krzyżowej jest niezwykle złożone. Często reaktywność krzyżowa jest mylona ze współwystępowaniem uczulenia na kilka alergenów.

Panalergeny

Duże znaczenie odgrywają panalergeny, czyli grupy białek występujące zarówno w ziarnach pyłku jak i innych częściach roślin (również owocach i warzywach spożywanych przez człowieka).

Związane są z nim dwa zjawiska. Pierwsze polega na tym, że pomiędzy licznymi produktami pochodzenia roślinnego (nawet przy braku bliskiego spokrewnienia botanicznego) zachodzą reakcje krzyżowe. W następstwie odczynów krzyżowych pomiędzy niektórymi alergenami wziewnymi a pokarmami, kontakt chorego z pierwszymi powoduje powstanie nadwrażliwości na drugie. Klinicznie obserwujemy to zjawisko w zespole alergii błony śluzowej jamy ustnej (ang. Oral Allergy Syndrome). U części chorych (ok. 15–20%) z nadwrażliwością na alergeny pyłku leszczyny obserwuje się nadwrażliwość na niektóre owoce (głównie jabłka, gruszki, brzoskwinie) oraz, co wydaje się bardziej zrozumiałe, na alergeny orzechów laskowych.

U około 10% chorych z alergią na pyłek olszy obserwuje się nadwrażliwość na niektóre owoce (głównie jabłka, gruszki, brzoskwinie). Nie można jednoznacznie rozstrzygnąć, czy jest to wynik współwystępowania uczulenia na alergeny pyłku olszy i brzozy (ok. 95% chorych uczulonych na alergeny pyłku olszy reaguje również na alergeny pyłku brzozy), czy może efekt reakcji krzyżowych pomiędzy alergenami pyłku olszy i alergenami zawartymi w jabłku.

Uwaga na świeże owoce

Z uwagi na wrażliwość cieplną alergenów odpowiedzialnych za reakcje miejscowe na błonie śluzowej jamy ustnej, objawy występują wyłącznie po spożyciu świeżych owoców. Objawy nie występują po spożyciu owoców przetworzonych termicznie (pieczone owoce, kompoty, ciasta i przetwory owocowe, pasteryzowane soki).

Z obserwacji chorych wynika, że największa ilość alergenów zlokalizowana jest pobliżu skórki owoców. Owoce obrane ze skórki wywołują słabiej nasilone objawy. Istnieją też różnice pomiędzy różnymi odmianami tego samego gatunku. Chorzy często dobrze tolerują jedną odmianę jabłek, a po spożyciu innej mają silne objawy. Warto więc obserwować reakcje swojego organizmu, zapisywać je i porozmawiać o nich z prowadzącym lekarzem alergologiem lub laryngologiem.

Data utworzenia: 17.10.2011
Reakcje krzyżowe u chorych z uczuleniem na alergeny pyłku roślinOceń:
(5.00/5 z 13 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Julka
      2016-05-11 23:12
      jako alergiki, który musi zwracać szczególna uwagę na pylenie brzozy dobrze wiem, jak ważne jest unikanie jedzenia, które się z brzozą łączy krzyżowo. Odpowiednia dieta przynosi wymierne korzyści w postaci lepszego łzawienia oczu lub kaszlu. Każdy alergik powinien doskonale wiedzieć co może jeść a czego powinien unikać i co może mu poważnie zaszkodzić lub doprowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies